In de groene transitie van de gebouwde omgeving hebben we het veel over energierenovaties en nieuwe materialen. Maar enkele van de grootste CO₂-winsten zijn eigenlijk te vinden in het onspectaculaire: doorlopend, preventief onderhoud.
Dat benadrukte Victor Maahr van de gemeente Kopenhagen tijdens het CO₂-ontbijt van proprty.ai eerder dit najaar, waar experts en praktijkmensen ervaringen deelden over hoe data kunnen worden gebruikt om de klimaatvoetafdruk van gebouwen te verminderen.
“We proberen ons uit de klimaatcrisis te renoveren, maar er zijn laaghangede vruchten in onderhoud die velen over het hoofd zien. Wanneer we de levensduur van bouwdelen verlengen, vermijden we nieuwe productie van materialen en daarmee grote CO₂-uitstoot,” legde Victor Maahr uit tijdens het evenement.
Onderhoud als klimaatwerktuig
De bouwsector is verantwoordelijk voor ongeveer 30% van de totale CO₂-uitstoot van Denemarken, en een groeiend deel komt van ingebedde CO₂ – de energie en de emissies die al zijn gebruikt om bouwmaterialen te produceren.
Wanneer we renoveren, vereist dit nieuwe materialen, nieuw transport en nieuwe processen, allemaal met een aanzienlijke klimaatvoetafdruk.
Onderzoek toont aan dat het verlengen van de levensduur van een gebouw de totale ingebedde energie met wel 29% kan verminderen, simpelweg omdat de CO₂-kosten over meerdere jaren worden verspreid (Rauf & Crawford, Building service life and its effect on the life cycle embodied energy of buildings, Energy and Buildings, 2014).
Volgens Victor Maahr moet preventief onderhoud worden gezien als een actief klimaatwerktuig. Wanneer daken, gevels of installaties doorlopend worden geïnspecteerd en onderhouden, blijft de waarde van het bestaande behouden en wordt de noodzaak voor grote vervangingen decennia uitgesteld. Tegelijkertijd, door de afbraak van bouwdelen te voorkomen, maar hun waarde te behouden, nemen de mogelijkheden voor zorgvuldige demontage en hergebruik toe.
Een rapport van Rambøll toont aan dat het vaak klimaattechnisch beter is om bestaande ramen te behouden en te onderhouden dan ze te vervangen, zelfs wanneer nieuwe ramen energievoordelen kunnen bieden (Energiforum Danmark, 2024).
De laaghangede vruchten in de praktijk
Preventief onderhoud gaat niet over grote investeringen, maar over systematiek en tijdige zorg. Zoals Victor Maahr aangaf, zijn veel van de laaghangede vruchten te vinden in het dagelijkse werk:
Ontdek schade op tijd. Een enkel lekkend dak of een scheur in de gevel kan grote gevolgschade veroorzaken en daarmee een grote CO₂-voetafdruk, wanneer alles opnieuw moet worden opgebouwd.
Bescherm tegen verval. Met oppervlaktebehandelingen en kleine reparaties kan de levensduur van beton, hout en staal aanzienlijk worden verlengd.
Denk in levenscycli in plaats van projecten. Wanneer onderhoud wordt gepland als een continu proces in plaats van een eenmalige actie elke tien jaar, blijven functie en esthetiek veel langer behouden.
Benut de middelen beter. Door beheer en inspectie te optimaliseren, wordt de noodzaak tot vervanging verminderd en daarmee ook de CO₂-uitstoot van productie, transport en afvalverwerking.
Data kan de aanpak naar een hoger niveau tillen
Steeds meer bouwheren werken tegenwoordig met data-ondersteund onderhoud, waarbij AI-gebaseerde modellen de levensduur voorspellen en de inspanningen optimaliseren. Volgens Victor Maahr kan dit soort inzichten helpen om in te grijpen voordat het verval intreedt en de klimatologische voordelen van een meer gepland beheer te documenteren.
Als we zorgen voor wat we al hebben
Preventief onderhoud is een van de meest over het hoofd geziene, maar meest effectieve manieren om de CO₂-uitstoot te verminderen. Het vereist geen nieuwe methoden, maar een verandering in denkwijze van reparatie naar behoud.Tegenwoordig gelden de klimaateisen in LCA-berekeningen alleen voor nieuwbouw, maar renovaties zullen naar verwachting in de toekomst worden meegenomen. Hoewel de LCA-standaard al onderhoud omvat, maakt de onderhoudsfase nog geen deel uit van de wettelijke vereisten. Volgens Victor Maahr zal het een belangrijke stap zijn wanneer de levensduurverlenging door goede onderhoudsplannen in de toekomst kan worden meegenomen in de berekening van de totale klimaatimpact van gebouwen.
Als we zorgen voor wat we al hebben, verlengen we niet alleen de levensduur van het gebouw, we geven het klimaat ook een broodnodige adempauze, benadrukte Victor Maahr tijdens het CO₂-ontbijt.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief
Ontvang nieuwe functies, klantverhalen en nieuws van proprty.ai direct in je inbox.
